allmalta.com - Ahbarijiet mill-Awstralja

It-Tnejn, 30 ta' Ġunju 2008

Aħbarijiet
mill-Awstralja

ma' Lawrence Dimech OAM J.P.
Għal aktar aħbarijiet mill-Awstralja aqraw The Maltese Herald
li toħroġ fl-Awstralja kollha kull nhar ta' Tlieta.

Fejn tidħol il-lingwa Maltija
dħalna f’perjodu ikrah

Ilna għal snin kbar nitolbu lill- Gvernijiet ta’ Malta biex jagħtuna għajnuna pożittiva biex inrawwmu t- tagħlim tal-lingwa u l-kultura Maltija fl- Awstralja fejn hawn Malta oħra u wisq iżjed fejn hawn talba qawwija biex dawk ta’ nisel Malti jkomplu jitgħallmu u jsiru jafu ferm iktar dwar il-kultura, l-użanzi u d-drawwiet ta’ l-antenati tagħhom.

Ma jistgħax jonqos li jekk tqalfat eluf kbar ta’ emigranti lejn l-Awstralja dawn se jkollhom it-tfal u t-tfal tat-tfal li naturalment ħafna minnhom se tiżboq fihom il-kurżità li jkunu jafu minn fejn ġew il-ġenituri jew in-nanniet tagħhom.

L-għajnuna li ksibna mill-Gvernijiet Maltin dejjem kienet xi ftit bażwija. Jibgħatulna kotba antiki li ma jkollhomx iktar il-bżonn tagħhom f’Malta. Meta jiġu jżuruna xi Ministru jġibilna xi ftit kotba magħhom u meta rridu nibgħatu mill- Awstralja żgħażagħ Maltin/Awstraljani biex ikomplu l-istudju tagħhom fl- Università ta’ Malta rridu nħallsulhom il- passaġġi aħna u meta jaslu fl-Università ftit isibu min jagħti kashom.

Ftit huma dawk f’Malta li jirrealizzaw kemm hu diffiċli biex fl-Awstralja tgħallem il-lingwa Maltija. Kemm tħabbtu u rsistew tul is-snin dawk li żammew ħajjin l-iskejjel u l-klassijiet tal-lingwa Maltija fl-Awstralja. Barra diffikultajiet oħra, speċjalment fi bliet ta’ kobor immens bħal Sydney, id-distanzi huma krudili. Ikollok studenti li jridu jivvjaġġaw madwar sagħtejn biex jaslu għal- lezzjonijiet.

Wara snin sħaħ nitolbu l-għajnuna, wara snin sħaħ nitkarrbu biex minn ħafna paroli jkollna ko-operazzjoni pożittiva issa l-mannara waqgħet fuq rasna. Sakemm konna qed nifirħu b’xulxin, sakemm konna qed nistudjaw u nirriflettu, il-Gvernijiet fl-Awstralja jiġdulna t-tapit minn taħt saqajna. Tefgħulna bomba ma saqajna.

L-uffiċju tal-Board of Studies ta’ NSW flimkien ma’ Boards oħra simili li jmexxu l-edukazzjoni fl-Awstralja qalulna li l- lingwa Maltija se jneħħuha mill-livell tal- Higher School Certificates (jew eżamijiet

Parti mill-istudenti tal-Maltese Language School f'Horsley park NSW.

simili fi Stati oħra). Dan għaliex għal tlett snin wara xulxin il-lingwa Maltija ma ppreżentatx biżżejjed studenti (limitu ta’ 15) ma’ l-Awstralja kollha.

Qed jgħidulna li l-lingwa Maltija qed tiġi sospiża minħabba nuqqasijiet serji fis- sena 2007 u jekk dawn il-figuri ta’ studenti Maltin ma jiżdidux għas-sena 2008 u 2009 studenti ma jkunux jistgħu jieħdu l-lingwa Maltija bħala suġġett fil- livell ta’ Higher School Certificates.

Irrid hawn infisser li l-Iskejjel tal-Lingwa Maltija fl-Awstralja jaċċettaw ħafna iktar studenti kull sena skolastika iżda ftit huma dawk li jkunu jridu jkomplu l- lingwa biex jersqu għall-eżamijiet f’livell għoli. Il-maġġoranza ta’ dawk li jattendu l-iskejjel tal-lingwa Maltija jkunu jridu jitgħallmu (Conversational Maltese) jiġifieri biżżejjed biex jitkellmu mal- ġenituri, nanniet u forsi meta jkunu ġejjin Malta.

Iżda jekk tinqata’ l-katina, anke hija kemm hija żgħira lil dawk li jridu jkomplu l-istudji tagħhom f’livell għoli din tkun deċizzjoni katastrofika u b’effetti koroh fit-tul.

Dwar din id-deċizzjoni tal-Gvernijiet Statali lokali dwar il-Malti konna ilna nafu bihom snin ilu iżda ftit li xejn saru attentati biex nirranġaw is-sitwazzjoni. Mhux talli hekk, iżda wħud minn dawk li kienu nkarigati mill-iskejjel tat-tagħlim

tal-Malti issa qed jilgħabuha ta’ xi salvaturi u eroja.

Ftit ilu fil-Parlament Malti, il-Prim Ministru Dr Lawrence Gonzi qalilna li diġà hemm numru ta’ inizjattivi f’dan il- qasam, fosthom l-iskejjel tal-Malti li diġà jeżistu fl-Awstralja kif ukoll l-inizjattiva oħra minn Malta, per eżempju ċ-Ċentru tal-Literiżmu fid-Dipartiment ta’ l-Arti u l- Lingwi fl-Edukazzjoni tal-Fakultà ta’ l- Edukazzjoni (Università ta’ Malta) u l- Institute for Maltese Studies, il- programm interattiv SISIEN għat-tagħlim tal-Malti lill-Adulti, il-kors interattiv għat- tagħlim tal-Malti permezz ta’ l-internet bħala parti mill-programm TOOL u ta’ l- UE u l-proġett għat-Tagħlim tal-Malti permezz ta’ l-iPods jismu Europodians.

Il-Prim Ministru ma semma xejn dwar t- twaqqif ta’ unit speċjaliliżżat li kien wiegħed li se jwaqqaf waqt żjara tiegħu fl-Awstralja f’Awissu 2007. Din il-unit kellha tieħu ħsieb r-rabtiet lingwistiċi u kulturali bejn Malta u l-Maltin ta’ Barra.

Fit-tweġiba tiegħu għall-mistoqsija 716 minn Leo Brincat MP, il-Prim Ministru naqas li jagħti importanza s-sitwazzjoni prekarja preżenti li hi riżultat ta’ nuqqas ta’ deċiżjonijiet li qatt ma ttieħdu b’serjetà snin ilu biex il-lingwa u l-kultura Maltija fost il-Maltin ta’ Barra (fejn fl- Awstralja għandna ‘l fuq minn 200,000 ta’ nisel Malti) tkompli għal dawk li jixtiequha u jitolbuha.

Santa Marija f’Deer Park Melbourne

Xejn ma jqanqal daqstant entużjażmu iktar milli ssemmi l-festi tradizzjonali tal- Maltin fl-Awstralja. Dis-sena l-festa ta’ Santa Marija li ssir fuq tlett ijiem (15,16.17 ta’ Awissu) f’Deer Park, subborg ta’ Melbourne, Frank Galea għan-nom tal-kumitat qalli li se jżanżnu sett ta’ erba’ fjuretti u girlanda ta’ riġlejn l-istatwa maħdumin mill-ganutell, xogħol ta’ l-idejn ta’ paċenzja kbira maħdumin f’Għawdex minn Maria Spiteri. Jingħad li din is-sengħa tal-ganutell hija esklussiva għall-gżejjer Maltin u dan l-aħħar xogħol juri l-kapaċità unika li saret parti mill- kultura u t-tradizzjoni Maltija. Il-kumitat tal-festa ta’ Santa Marija qiegħed jirringrazzja sinċerament lil dawk il- benefatturi kollha li għenu permess tad-donazzjonijiet tagħhom biex dawn l-opri setgħu isiru. Għalkemm tant bogħod minn art twelidna l-qima tal-Maltin u Għawdxin lejn il-Madonna qatt ma naqset.

l-erba’ fjuretti maħdumin mill-ganutell

L-Istatwa ta' Santa Maria

Il-girlanda ta’ riġlejn l-istatwa

Pijunier tat-TV

Tħabbret il-mewt ta’ wieħed mill-pijunieri tat-TV fl-Awstralja. Victor Emanuel Anastasi twieled tas-Sliema, iben Ignazio u Carmela f’Settembru 1930 u miet dan l- aħħar fil-belt ta’ Albury li tinsab eżatt fuq il-fruntiera ta’ bejn Sydney u Melbourne fl- eta’ ta’ 77 sena. Qabel emigra ħadem bħala wireless operator fl-ajruport ta’ Hal Luqa. Dan il-Malti emigra lejn l-Awstralja fl-1951 meta kellu 21 sena. Dan il-fotografu magħruf li ħadem mal- GTV9 f’Melbourne bħala staff photographer kien ukoll il-film-manager ma’ AMV4 (illum Prime Television Albury) u kien imdaħħal sewwa fil- produzzjoni tal-karattri bl-animation, il-magħrufa Freddo Frog u l-cartoon 'Scooby Doo'. Huwa ħadem ukoll f’Sydney ma’ Hanna Barbera fil-produzzjoni ta’ diversi cartoons kif ukoll films bħal 'Prince and the Pauper' u s-serje għat-TV 'Funky Phantom'. Huwa rebaħ Logie Award (Bronż) fl1959 u Hollywood Advertising Award fl-1961. Huwa rtira fl-1995. Miż-żwieġ ma’ Beryl Crawshaw fl-1955, kellhom erbat itfal.

Victor Emanuel Anastasi

Ta’ l-aħħar

Minn din in-naħa tad-dinja jkun xieraq li nifirħu u nawguraw lil mexxej ġdid tal-Malta Labour Party, Dr Joseph Muscat li flimkien maż-żewġ deputati mexxejja jagħtu direzzjoni ġdida biex Malta jkollna Oppożizzjoni effettiva u qawwija li tista’ twassal anke f’bidla fil-Gvern meta jkun irid il-poplu. Nappella lill-mexxejja ġodda tal-MLP biex jagħtu ħarsa iktar bis-serjetà lejn il- bżonnijiet tal-Maltin ta’ Barra u mhux jiftakru fina biss meta tkun waslet xi żjara fl-Awstralja.

F’Caroline Spring, wieħed mis-subborgi good fil-punent ta’ Melbourne se tinfetaħ skola primarja. Wara li saret talba mill- komunità Maltija din l-iskola Kattolika se tieħu l-isem ta’ St George Preca għall-ewwel qaddis Malti.