Ili għal xi żmien nipprova nispjega l-konfużjoni li qamet dwar il-proposta Konvenzjoni għal Maltin ta’ Barra li f’daqqa waħda ħadet spinta wara li ġie l-Awstralja l-Arċisqof ta’ Malta, Mons Pawlu Cremona. Il-Kummissjoni Emigranti ta’ Malta li daż- żmien iktar hija mħabbta bil-mijiet ta’ refuġjati u klandestini li qed jaslu f’art twelidna ħabbru li se jorganizzaw Konvenzjoni fis-sena 2010. Ma nafx ma’ min ikkonsultaw u għaliex waslu għal din il-konklużjoni.
 
Naf żgur li l-Partit Nazzjonalista fl-aħħar programm elettorali li ħarġu (item 304) kien hemm wegħda li fl-okkażjoni tal-ħamsin anniversarju mill-Indipendenza ta’ Malta fl-2014 se jorganizzaw Konvenzjoni ta’ l-Emigranti Maltin (sejħulhom emigranti u mhux Maltin ta’ Barra).
 
L-aħħar Konvenzjoni tal-Maltin ta’ Barra kienet saret f’Malta fil- bidu tal-millenju ‘l ġdid, mill-25 ta’ Jannar sa l-ewwel ta’ Frar 2000. Kienet laqgħa siewja fejn il-mexxejja tal-komunitajiet tal- Maltin poġġew fuq il-mejda road-map ċara kif Malta għandha titratta mal-Maltin ta’ Barra.

Lawrence Dimech tkellem fuq iċ-ċittadinanza doppja waqt l-Konvenzjoni.

 Il-kunċett Greater Malta

Fuq nett ta’ l-aġenda kien hemm il-kunċett ta’ The Greater Malta jiġifieri li għal finijiet tal-Gvern Malti, Malta ma tispiċċax mal-konfini tal-gżejjer Maltin iżda hija Malta għal dawk kollha li bħala ċittadini jibqgħu jagħrfuha u jgħożżuha bħal art twelidhom jew art twelid l-antenati tagħhom.
 
Dan il-kunċett hu l-fus, hu s-sisien sodi li fuqu u madwaru jitgħaġnu t-talbiet kollha li jistgħu isiru biex jissiġillaw ir- relazzjonijiet bejn Malta u wliedha li kellhom iħalluha. Imbagħad kien hemm dawk, li d-delegati qablu li għandhom ikunu bħala rakkomandazzjonijiet ġenerali.
 
Jekk ma naċċettawx il-kunċett ta’ Malta Akbar ikun diffiċli biex nimxu ‘l quddiem. Tlabna biex jitwaqqaf segretarjat jew Ministeru apposta biex ikun jista’ jieħu ħsieb l-interessi tal- Maltin ta’ Barra bħal ma għandhom it-Taljani, Griegi u oħrajn. Tlabna wkoll li jkun hemm Mużew ta’ l-istorja ta’ l-emigrazzjoni minn Malta.
 
Il-Kummissjoni Emigranti ilha għal dawn l-aħħar disa’ snin tinsisti li dan il-Mużew isir f’Dar l-Emigrant iżda speċjalment kif qed topera llum fejn l-aċċent hu fuq ir-refuġjati dan il-mużew jitlef kull attrazzjoni u tista’ tgħid jindifen.
 
Irridu nkunu prattiċi u nagħżlu post fejn hemm attrazzjonijiet oħra per eżempju f’St James Cavalier jew fid-dwana l-antika, Xatt il-Belt, minn fejn telqu l-maġġoranzi ta’ l-emigranti bil- baħar. Niftakar sewwa lil Leslie Agius, b’ħerqa kbira jgħidilna li l-kabinett Malti kien approva li jsir monument ħdejn id-Dwana. (ara paġna 483 tar-rapport uffiċjali tal-Konvenzjoni 2000). X’sar minn dan il-monument ħadd ma jaf.

Xi wħud mid-delegati li attendew il-Konvenzjoni f'Malta tas-sena 2000.

Grupp ta' delegati li marru jżuru l-Arċisqof ta' dak iż-żmien
Mons G, Mercieca fil-Kurja

 L-istorja ta’ l-emigrazzjoni

Talba oħra li kienet prominenti fl-aħħar Konvenzjoni. Minħabba l-fatt li l-emigrazzjoni minn Malta għandha impatt fuq il-wirt Malti u l-istorja ta’ Malta huwa meħtieġ għalhekk li l- istorja ta’ l-emigrazzjoni tkun parti mill-kurrikulum ta’ l- edukazzjoni f’kull livell.
 
Min jista’ jgħid li dawn il-rakkomandazzjonijiet huwa xi ħolma fl-
arja jew li kienu xi eseġerazzjoni, jew li ma setgħux jitwettqu? Dawk li llum, wara disa’ snin iridu Konvenzjoni oħra jridu jgħidulna għaliex dawn ir-rakkomandazzjonijiet ma twettqux.
 
Kien hemm rakkomandazzjonijiet oħra bħal fejn jidħol it-tixrid tal-kultura Maltija speċjalment il-Malti li f’disa’ snin sħaħ ma sar xejn sostanzjali. Sena ilu, il-Prim Ministru qal li se jaħtar unit speċjalizzata biex jieħu ħsieb it-tixrid tal-Malti. Għaddiet sena u bħat-tmien snin ta’ qabel, għadu ma sar xejn.
 
Huwa pass żgħir li jkun hemm unit iżda dan imur bogħod ferm mit-talba li saret li jkun hemm segretarjat jew Ministeru għall-affarijiet kollha li jolqtu l-Maltin ta’ Barra.
 
Dan huwa importanti biex l-affarijiet ma jsirux bl-addoċċ u bl- għaġġla kif sar il-monumenti għat-tfal li ħallew Malta taħt iċ- Child Migration ftit jiem qabel l-aħħar elezzjoni ġenerali f’Malta.

 L-aspett reliġjuż

Kien hemm talba wkoll biex ikollna saċerdoti li jitkellmu sewwa bil-Malti minħabba li l-komunità qed tixjieħ u dawn iktar qed jagħmlu talbiet fuq is-saċerdoti. Mhux talli din is- sitwazzjoni ma marritx ‘il quddiem iżda l-ftit saċerdoti anzjani li għandna ġew f’pożizzjoni li jridu jieħdu ħsieb sptarijiet ġenerali u nies ta’ komunitajiet oħra.
 
Veru li l-aħħar Konvenzjoni ressqet ħafna iktar rakkomandazzjonijiet kif kien mistenni meta delegati minn kull naħa jinġabru taħt saqaf wieħed. Saru ħafna rakkomandazzjonijiet għax dak iż-żmien kien hemm il-ħtieġa li jsiru. Dawk li llum ikomplu jagħmlu l-apoloġiji għax ma twettqux ir-rakkomandazzjonijiet jinsew li disa’ snin huma żmien twil u jekk ma takkwistax riżultat f’tul ta’ disa’ snin jidher li ma jkun hemm rieda tajba.
 
Dwar iċ-ċittadinanza doppja, il-Konvenzjoni kienet serja biżżejjed biex titlob li din tibqa’ fuq l-aġenda tal-Gvern biex ikomplu jsiru emendi oħra biex kemm jista’ jkun ma jibqgħux jiġu eskluduti tfal ta’ l-emigranti u ma jkunx hemm diskriminazzjoni skond is-sess.
 
Infakkru wkoll li ċ-ċittadinanza doppja ġiet mogħtija lill-emigranti fl-1989 jiġifieri snin qabel l-Konvenzjoni iżda b’rispett u ringrazzjament ngħid li l-Gvern kompla jirrevedi ħafna mit- talbiet li għaminilu u llum ngħidu li saru avvanzi utli fejn tidħol iċ-ċittadinanza għall-emigranti u t-tfal tagħhom.
 
Irridu ukoll naċċertaw li Konvenzjoni oħra tkun immirata lejn u organizzata mill-Maltin ta’ Barra f’koperazzjoni sħiħa mal-Gvern iżda li l-Konvenzjoni tibqa’ tal-Maltin ta’ Barra u mhux ta’ dawk residenti f’Malta.