It-Tnejn, 28 ta' April 2008     
      

 

Aħbarijiet
mill-Awstralja

ma' Lawrence Dimech OAM J.P.
Għal aktar aħbarijiet mill-Awstralja aqraw The Maltese Herald
li toħroġ fl-Awstralja kollha kull nhar ta' Tlieta.

 In-neċessitą ta’ l-istorja ta’ l-emigrazzjoni

 

 Il-Malti ilu minn żmien żemżem jitlaq lil pajjiżu biex ifittex futur aħjar. Jiena żgur li kieku pajjiżna seta’ joffrilhom xogħol adegwat u futur aħjar. eluf kbar li ħallew il-gżejjer Maltin kienu jagħżlu li jibqgħu Malta. Ma tlaqniex pajjiżna f’xi dgħajjes bħal tar-refuġjati li qegħdin jersqu lejna dawn iż-żminijiet għalkemm kien hemm ħafna każijiet fejn qalftuna ‘l barra fuq vapuretti ftit ikbar mill-inġenji li qed jaslu max-xtajtiet tagħna.

Kienu ħafna dawk l-emigranti li waslu fl-art imwiegħda li ġew mitfugħa f‘kampijiet u barracks qodma tas-suldati jew f’akkomodazzjoni orribbli. Forsi għalhekk aħna l-emigranti nħarsu lejn ir- refuġjati bi ftit iktar ħniena għax ħafna minna niftakru minn x’hiex għaddejna. Le, ma konniex ittimbrati bħala refuġjati anzi kellna l-barka tal-Gvernijiet u l- knisja tagħna iżda naf ħafna li sofrew daqs kemm qegħdin isofru r-refuġjati llum.

Jekk pajjiżna Malta hija kburija b’ħafna aspetti ta’ l-istorja tagħha u kif xieraq, tfakkar sewwa dawk l-avveniment storiċi hekk ukoll b’entużjażmu għandha tikteb u tfakkar l-istorja ta’ l-emigrazzjoni minn Malta.

L-emigranti ilhom jitkarrbu snin kbar biex f’Malta jkollna mużew sura ta’ nies biex ifakkar, kemm l-emigrazzjoni minn Malta tul is-sekli kif ukoll il-kontribut enormi li l-emigranti rregalaw lil Malta wara li stabbilixxew ruħhom fil-pajjiżi li marru. L- emigranti qed jitolbu Mużew li ma jkunx iddominat u mitfugħ taħt sezzjoni waħda tal-komunitą Maltija iżda li jkun mużew li jħares lejn l-aspetti kollha.

 

Il-History Wall li jinsab fil-Melita Stadium fi Granville NSW.

 

Tajjeb ukoll niftakru l-isforzi tremendi li dawn l-emigranti għamlu mhux biss biex isiru ċittadini eżemplari u ambaxxaturi onorarji ta’ pajjiżhom f’dawk il-pajjiżi mbiegħda iżda l-imħabba li żammew f’qalbhom għal dak kollu li hu Malti. Iċ- ċentri li fetħu, l-iskejjel tal-lingwa Maltija, l-ismijiet Maltin li daħħlu fil-pajjiżi li marru jgħixu fihom, il-kommemorazzjoni kontinwa ta’ avvenimenti Maltin u mitt ħaġa oħra.
 
Kif għadna kemm-il darba fl-Awstralja hawn ġojjelli ta’ tifkiriet li se jibqgħu bħala  wirt  għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin. Għandna ċ-Ċentri Maltin mibnija b’tant għaraq ta’ demm mill-pijunieri tagħna.
 
Illum se nagħti ħarsa lejn wieħed minn dawn iċ-Ċentri li jġib isem tassew Malti għax f’dawn l-aħħar snin għamlu attentati  siewja biex jirrekordjaw l-istorja

 

tagħhom għal posteritą biex dawk li jiġu wara jibqgħu jiftakru fix-xogħol, fit-tbatija u s-suċċessi li għaddew minnhom dawk li ġew qabilhom.
 
Ftit ilu fil-Melita Stadium fi Granville NSW, f’reċiviment li kien jistħoqqlu ferm iktar importanza ġie mniedi History Wall bi storja li tinfirex tul il-ħamsin sena tal- Melita Eagles FC, klabb Malti li laħaq il- quċċata fejn jidħol il-logħob tal-futball. Iżda dan mhux biss hu klabb tal-futball iżda għaqda soċjali/kulturali li għal ħafna snin iddomina lill-komunitą Maltija f’NSW.
 
Il-History Wall huwa eżempju ċar ta’ x’jista’ jsir bi ftit immaġinazzjoni u bl- għajnuna tat-teknoloġija moderna. Tara quddiem għajnejk l-istorja f’ħakka t’għajn u tibqa’ hemm bħala xhieda ta’ dak li ġara, dak li seħħ, dak li għaddejna minnu.

 
 

 Insult lil Awstralja

 

 Għal dawn l-aħħar snin grupp ta’ Maltin f’Malta b’assoċjazzjoni ma’ l- Awstralja qegħdin b’taqtigħa mal-Malta Environment & Planning Authority (MEPA) biex ikunu jistgħu jibnu monument biex jikkomemmoraw l- ANZACs, (Australian New Zealand Army Corps), le mhux xi diskoteka fil-Mistra jew xi bini fuq art ipprojbita. Iriduh f’post ċentrali biex igawduh il-ġenerazzjonijiet li ġejjin. Biex fuq kollox niftakru f’dawk li bi qlubija ħallew ħajjithom fl-ewwel gwerra speċjalment dawk li Malta offritilhom kenn u ħniena biex ġew jirkupraw f’art twelidna meta Malta kienet magħrufa bħala l-Isptar tal- Mediterran.
 
Fil-25 ta’ April, l-Awstralja b’sollenita kbira tiċċelebra l-Anzac Day li ħafna jgħodduh bħala l-jum nazzjonali propju ta’ dan il-pajjiż. Il-Maltin li kienu fis- servizz jimmarċjaw bi kburija fit-toroq ta’ l-Awstralja kollha taħt il-bandiera Maltija waqt ċapċip mill-folol li jimlew it-toroq għal din l-okażjoni solenni.
 
Ma hemmx bżonn li nfakkru li fiċ- ċimiterji ta’ Malta għad hemm Awstraljani u New Zealanders midfuna. Dawn il-pajjiżi ġġieldu flimkien magħna, kienu allejati f’kull gwerra mondjali.

 

Id-disinn tal-monument, fuq ix-xellug, Nicholas Bonello u fuq il-lemin Lino Vella,
l-editur ta' The Maltese Herald.

Huwa insult meta l-MEPA tibqa’ tilgħab u twarrab proġetti storiċi bħal dawn biex togħġob lil xi individwi u ġġelled oħrajn  ma’ xulxin. Tiskanta kemm ħareġ malajr l-permess biex jitwaħħal vapurett b’tifkira taċ-Child Migration għax il-Prim Ministru Gonzi    ħaduh   f’Western   Australia   u

 

kienet waslet l-elezzjoni. Iva, dawn il- manuvrati jdejquna. Il-monument li qed tippjana l-Għaqda Maltija-Awstraljana fl- Argotti għandu jiġi approvat bħala għarfien u ringrazzjament lil pajjiż li offra tant għajnuna meta Malta kellha bżonnha.

 
 

 Imut John Farrugia

 

 Tħabbret il-mewt ta’ John Farrugia, li ħadem sewwa fost il-komunitą Maltija ta’ NSW u kien magħruf bħala persuna li lest jiddefendi dak li jemmen fih b’ħiltu kollha. Huwa kien il-moħħ wara l-Għaqda Soċjalista Maltija f’NSW u sa mill-1951 bħala delegat mal-Boilermakers Union u attivist tal-ALP tant li fis-sena 2007 ġie mogħti l-McKella Award għas-servizz tiegħi lejn il-Partit Laburista Awstraljan.

John Farrugia twieled fl-1929 f’Ħad Dingli u żżewweġ lil Mary (illum mejta) fl-1949 u kellhom erbat itfal. Ftit wara ż-żwieġ emigra lejn l-Awstralja. Il-funeral tiegħu sar fil-knisja kattolika ta’ St Michael f’Hurstiville NSW fis-17 ta’ April

 

John Farrugia

 
 
 

Ftakar li din il-paġna tinbidel kull ġimgħa. Jekk trid iktar tagħrif ikkuntattja
lawdimech@optusnet.com.au

 

 

Jekk trid taqra l-artikli ta' dawn il-paġni li dehru qabel
Agħfas Hawn

 

 

Home  |  Maltese Għana  |  Maltese Folklore  |  General Section

 

Copyright © 2007 l-orizzont & allmalta.com. All rights reserved.
Design, implementation and hosting by allmalta.com