Ahbarijiet mill-Awstralja

Ahbarijiet mill-Awstralja
ma' Lawrence Dimech OAM J.P.
Dawn l-ahbarijiet jidhru wkoll fil-gurnal "l-orizzont", fil-pagna mill-Awstralja,
li tidher kull nhar ta' Tnejn.

Sena wara Bali, il-vittmi mfakkra

L-anniversarju tat-tragedja ta' Bali fl-Indonesja fakkarna kemm huwa qrib l-Awstralja t-terrorizmu izda ghal dawk li direttament gew milquta minn dak li gara f'Bali fit-12 ta' Ottubru 2002 it-tifkiriet ghadhom bhal ferita friska. Il-familja tal-Malti, Anthony (Francis) Cachia, li kien wiehed mit-88 Awstraljan fost 202 li mietu fi spluzjoni fis-Sari Club. L-ikbar ghafsa ta' qalb hija li ghadhom sal-lum ma jafux fejn, ma' min kien u kif ezattament miet.

Tant hu hekk li ohtu Angela Dark ta' 36 sena, (ara ritratt) lura f'Bali ghac-cerimonja ta' tifkira libset T-shirt bir-ritratt ta' huha bit-tama li xi hadd jaghrfu u jghidilha d-dettalji. Hija giet maghzula wkoll biex tixghel wahda mix-xemat simbolici fic-cerimonja li ghaliha attendew kemm il-Prim Ministru ta' l-Awstralja kif ukoll il-Kap ta' l-Oppozizzjoni.

Angela Dark rabtet iz-zigarelli orangjo mal-kaxxa ta' l-ittri u madwar is-sigar tad-dar taghha fis-subborg ta' Mill Park, qrib Melbourne. Iz-zigarelli orangjo huma simboli tal-memorja tal-202 persuna li mietu f'Bali Il-geneturi ta' Anthony, Charlie u Carmen Cachia, ukoll marru Bali ghac-cerimonja ta' tifkira. Anthony Cachia li kien jahdem bhala kok b'xorti hazina mar Bali biex jaghti sorpriza lill-geneturi tieghu li kienu hemm ghal btala flimkien ma' Angela, r-ragel taghha u zewgt uliedhom.

Angela tiftakar li fil-lejl tat-tragedja qamet f'hasda meta semghet l-ispluzzjoni izda zewgha qalilha biex tmur lura fis-sodda ghax ma kienx hemm periklu. Fil-fatt, huma ndunaw bil-kobor tat-tragedja l-ghada fil-ghodu meta qamu. Huma marru jaraw fejn kien suppost rieqed Anthony izda sabu s-sodda vojta. Anthony gie iddentifikat bhala wiehed mill-vittmi 40 jum wara, jumejn biss qabel ma kellu jaghlaq 33 sena.

Due to web space restrictions this image has been removed
031027_AngelaDarkCachia.jpg

Angela Dark

L-ahhar tislima lil Joe A. Caruana 1918-2003

Fil-knisja tat-Trinita' Mqaddsa fis-subborg kwiet ta' Curtin ACT, Joseph Arthur Caruana gie moghti l-ahhar tislima mill-familja numeruza tieghu, qraba, hbieb u l-komunita' kemm Maltija u kemm Awstraljana ta' Canberra, l-belt kapitali.

Il-quddiesa giet iccellebrata mill-kappillan tal-parroccca Fr Tony Frey flimkien ma' Fr Mario Zammit u Fr Claude Borg, zewg sacerdoti Maltin tal-MSSP minn Sydney. Fi knisja mimlija smajna lill-kappillan iffahhar lil dan id-diplomatiku bhala persuna ta' fidi qawwija li kuljum kien imur il-knisja flimkien ma' martu Tessie ghas-sagramenti. Fil-fatt Joe Caruana kien parti attiva mill-parrocca. Huwa miet f'daru fi Hughes fis-26 ta' Novembru

wara li ghamel xi zmien l-isptar.

Smajna wkoll diskorsi mqanqala minn Jessica Savage u Maude Caruana li tkellmu b'tant imhabba u rispett lejn missierhom/nannuhom. Huma ddiskrivewh bhala bniedem gentili, intelligenti li bl-imhabba profonda tieghu tieghu lejn martu Tessie u l-familja kollha, tmien itfal u 17-il tfal tat-tfal, kien u jibqa' ezempju fil-hajja ta' kull wiehed u wahda minnhom.

Tkellem ukoll Albert Agius minn Melbourne bhala habib tieghu u fahhru bhala "tac-Civil of the old school", cajtier u dejjem b'tbissima u ghax xoghol sfieq tieghu lejn Malta u l-komunita' Maltija.

Fost dawk li rajna ghall-ahhar tislima

lejn dan il-"doyen" tal-korp diplomatiku Malti kien hemm il-Kummissarju Gholi, Dr Ivan Fsadni u martu Rita, l-Assistent Kummissarju Gholi, Angele Azzopardi u zewgha Tony, l-eks Kummissarju Gholi, Joseph Forace u martu Francis, Charles Muscat u martu Victoria Michael Aquilina u martu.

Minn Melbourne kien hemm l-avukat Victor Borg u Albert Agius waqt li minn Sydney kien hemm Euchar Barbara, John Pellicano u Lawrence Dimech li servew mal-Malta High Commission. Il-komunita' Maltija ta' l-ACT u l-vicinanzi kienu rrapprezentati minn Alfred Flask u martu Anne. Kien hemm ukoll rapprezentanti tal-Gvern Awstraljan u ohrajna li mhux possibbli li nsemmuhom kollha.

Meta wehel John Aquilina

Kellna zmien meta fil-Parlament ta' NSW kellna zewg politici ta' nisel Malti bl-istess kunjom. John Aquilina dejjem kien l-iktar wiehed maghruf, illum l-Ispeaker ta' l-Assemblea Legislattiva ta' NSW. Izda kien hemm iehor, Tony Aquilina (ara ritratt) Malti ta' l-Egittu li qabel ma' rebah is-siggu Parlamentari tieghu kien ukoll Sindku tal-belt ta' Penrith f'NSW. Tony miet ftit gimghat ilu. Kellu zewgt itfal, Daniel u Nicholas. Kien hemm servizz fil-knisja ta' St Nicolas Myra f'Penrith u wara gie midfun fic-cimiterju ta' Pinegrove.

Dan il-politiku kien instab hati b'qerq konness mal-klalb tal-Laburisti, Henry Lawson f'Werrrington NSW fejn kien segretarju onorarju. Fl-1995 kellu ghalhekk jirrizenja bhala Membru Parlamentari ghal St Marys wara li kien gie elett fl-1988. Bejn 1991/2 serva bhala Sindklu ta' Penrith.

Meta fl-1996 Tony Aquilina gie misjub hati mill-Qorti b'qerq, it-Times u l-PBS ta' Malta mill-ewwel hargu bl-ahbar izda sfortunatment kellhom informazzjoni hazina u qalu li kien John Aquilina li nstab hati. Niftakar li kont ghandi kif nasal Malta u ma stajtx nifhem kif dawn iz-zewg kolonni tal-gurnalismu Malti setghu jaghmlu zball hekk kbir. Mill-ewwel cempiltilhom u allura l-ghada rrangaw dan l-izball.

Due to web space restrictions this image has been removed
031027_AquilinaTony.jpg

Laham u perzut

Fl-Awstralja hawn hafna kumpaniji ta' Maltin li hadu posthom fost l-aqwa fl-isfera taghhom. Wahda minn dawn hija l-kumpanija Zammit Ham & Bacon Curers li tinsab f'Pendle Hill NSW li kull sena tressaq il-prodotti taghha f'kompetizzjoni ma' l-aqwa produtturi ta' l-Awstralja fl-okazzjoni tar-Royal Fine Food Show fis-sezzjoni Deli Meat Competition (ara ritratt). Dis-sena din il-kumpanija ta' Louis Zammit (mir-Rabat Ghawdex) u l-familja tieghu rebhu premijiet fi tmien sezzjonijiet tal-laham, perzut u varjetajiet ohra. Din id-ditta hija ferm maghrufa mal-komunita' Maltija u dejjem issibhom minn quddiem biex jghinu lill-karita'. Dan l-ahhar meta kont qed nitkellem mal-propjetaru Louis Zammit, svelali li fis-hamsinijiet kien jilghab mal-Hamrun Spartans F.C. bhala goalkeeper.

Due to web space restrictions this image has been removed
031027_Smallgoods.jpg

Sahha habib

Mhux kulhadd jista' jinghata l-pubblicita' li jisthoqlu wara mewtu. Fil-24 ta' Settembru 2003 miet habibi, Edward Attard (ara ritratt) li fil-Hamrun il-familja tieghu kienu maghrufa bhala tal-Lapes. Missieru s-Sur Tonin kien jafuh tal-Madum.

Jien lil Eddie kont nafu meta konna nilaghbu mal-Hamrun Eagles/Spartans. Kelli l-unur li nerga' narah meta kellna reunion f'Malta, f'Mejju 2002, wara hamsin sena. Sa dan it-tant sirt naf lil ibnu, Antoine Attard illum huwa l-President tal-Hamrun Spartans FC. Eddie li kelli 66 sena kien persuna gentili li f'zghozitu bhali kien dilettanti kbir tal-futball.

Izzewweg lil Lillian nee Bugeja u kellhom zewg itfal. Charles u Antoine. Lil familja kollha tieghu nwasslilhom l-ghomor twil. Kien unur kbir ghalija li wara tant snin mifrudin kelli x-xorti li niltaqa' mal-habib ta' zghoziti, Edward Attard.

Due to web space restrictions this image has been removed
031027_AttardEddie.jpg

The Maltese Herald

Il-gimgha l-ohra il-gazzetta tal-Maltin fl-Awstralja, The Maltese Herald ippublikat dan l-editorjali li qed nirriproduci kelma b'kelma.

It-tobba u l-imsejken pazjent

Ftit ilu ktibna dwar il-krizi fl-isptarijiet taghna. Mank lahqet nixfet il-linka li ma sibniex quddiemna krizi ohra meta t-tobba li jahdmu fl-isptarijiet pubblici bdew jirrizenjaw jew jheddu li se jitilqu kompletament matul ix-xhur li gejjin. Il-qofol ta' dan l-inkwiet kollu hu l-ispiza ta' l-inxurans. It-tobba jridu tibdil radikali fis-sistema legali biex inaqqsu mis-somom ta' flus esegerati li qed jigu mitluba jhallsu bhala premium fuq fis-sistema nazzjonali ta' sigurta' f'kaz li jkun hemm klejm ta' negligenza medika.

Il-Gvern Federali li kien qed jistenna li din il-krizi tisbroffa ghalhekk hatar malajr Ministru gdid, Tony Abbott li jaf li hu ferm iktar kapaci biex jaffronta lit-tobba jew ahjar lir-rapprezentanti tal-Australian Medical Association.
Il-hlasijiet ghal hafna kwalitajiet ta' inxurans splodew minhabba li jidher li fid-dinja li qed nghixu fiha hawn ferm iktar periklu u ghax jidher ukoll li dan il-pajjiz qieghed jimita l-Amerika fejn ghal kull haga ta' xejn jintalbu somom esegerati ghal kazi ta' negligenza.

Nghiduha mill-ewwel u bl-iktar mod car, li s-sistema tas-sahha mhix tat-tobba izda tal-pazjenti u hadd ma ghandu d-dritt li jpoggi sistema tant vitali f'posizzjoni li ma tkux tista' topera efficjentement.

It-tobba fil-fatt ghamlu speci ta' attentat ta' rikatt. Ipprezentaw lill-Gvern Federali b'ultimatum. Jew il-Gvern Federali jghinhom biex ma jkomplux ihallsu hafna biex ikunu nxurjati f'kazijiet ta' negligenza jew jitilqu l-barra mis-sistema ta' l-isptarijiet pubblici. Ma hemmx ghalfejn intennu li, l-iktar haddiema li jistghu jaghmlu hoss bl-ilmenti taghhom jew meta jkun hemm azzjonijiet industrijali huma dawk li jinsabu fis-servizzi essenzjali.

Ta min isemmi wkoll kif qal it-Tezorier Federali, Peter Costello li t-tobba ghandhom tort b'din il-krizi ghax kienet il-kumpanija ta' l-inxurans li kienu jmexxu huma stess li sfaxxat.

Il-Gvern Federali ghalhekk assuma l-obbligi ghall-idemnity claims medikali li seta' jkun hemm kontra t-tobba. Il-Gvern impona ghalhekk levy biex ikun jista' jhallas lura lil dawk li jhallsu t-taxxa ghax finalment kienu t-taxpayers li salvawhom.
It-tobba kellhom kumpanija tas-sigurta' taghhom stess (United Medical Protection) liema kumpanija ma setghetx iktar tkampa ma' l-obbligazzjonijiet finanzjarji taghha. Il-Gvern Federali offra li jghinhom izda jidher li dak li offra l-Gvern ma kienx bizzejjed ghat-tobba. Qed jitolbu ferm iktar protezzjoni.

F'dan il-konfrontt bejn it-tobba u l-Gvern Federali hemm iktar problemi milli qed naraw izda it-tnejn li huma ghandhom jifhmu li s-sistema medika diga tinsab fuq sieq wahda minhabba l-komplikazzjonijiet jekk mhux piki bejn il-Gvernijiet Statali u dawk Federali ghalhekk mhux haga kbira li dawn it-talbiet tat-tobba jekk ma jigux solvuta immedjatament se jkompli jgharrqu sistema li diga hija moribonda.

Hadd mhu se jinnega li t-tobba fl-isptarijiet jahdmu b'herqa kbir u minghajr id-dedikazzjoni taghhom l-ebda sistema medika mhux se tahdem izda dawn ghandu jifhmu wkoll li meta haddiema ohra tilfu d-drittijiet taghhom minhabba decizzjonijiet zbaljati tal-management, meta l-haddiema tat-Tessuti jew dawk li kellhom s-sigurta ta' xoghol mal-HIH tilfu l-qaleb u l-gbejna l-ebda Gvern ma dahal biex jghinhom.

Din hija krizi tahraq minn kull anglu u jrid ikun hemm intenzjoni tajba miz-zewg nahat biex tigi solvuta. Nittamaw biss li ma jkunx hemm xi soluzzjoni temporanja, nghidu ahna ta' qabel l-elezzjoni u wara nehlu b'xi levy iehor li dan il-Gvern Federali jimponi malajr kull meta jiffaccalu xi krizi.

Ibaghtu l-kummenti taghkom fuq email ghand
lawdimech@optusnet.com.au