|
 Waqt
il-Festi ta' l-Indipendenza fuq il-Fosos tal-Floriana
se jkun hemm stand apposta li fih se jkun hemm
l-għana.
Għalkemm għal xi wħud hemm tip wieħed ta' għana dak
imsejjaħ Spirtu Pront, fil-fatt se jkun hemm diversi
tipi ta’ għana li fuqhom se nitkellmu u nagħtu ftit
dettalji mill-intervista li In-Nazzjon għamel ma'
Charles Mangion, Iz-Żubina.
L-għana - spirtu pront
L-Għana spirtu pront hu għana fejn għannej ikompli
wieħed fuq l-ieħor mingħajr qalba ta' kitarra.
Hawnhekk ikollok għannej li jagħmel għanja ta' l-erba'
versi u warajh ikompli għannej ieħor b'erba' versi
oħra fuq l-istess suġġett li jkun tkellem fuqu
I-għannej ta' qablu.
L-għana - tat-taqbila bil-qalba tal-kitarra
Għalkemm uħud iħawdu dan it-tip ta' għana –ma’ dak
spirtu pront dawn huma differenti peress li l-għana
tat-taqbila ikun differenti għax ikun fih il-qalba
tal-kitarra bejn l-għanja ta' għannej u ieħor.
Bejn l-għanja bil-qalba u dik spirtu pront hemm
definizzjoni ċara.
L-għana - tal-fatt
Dan mhux għana b'xi storja li ikun ivvintata
mill-għannej, iżda jkollok fatt jew storja li tkun
seħħet u li dwarha l-għannej jikteb għanja,
jistudjaha u jgħanniha.
Dan it-tip ta' għana ġeneralment ikun għana li
jnissel dieqa, peress li jkun marbut u mibni fuq xi
diżgrazzja, inċident ikrah, xi mewt ta' persuni u
affarijiet oħra li huma negattivi.
Charles Mangion qal li jkun hemm għana tal-fatt li
jkun riċerkat fuq fatti li tassew ġraw.
Mangion qalilna li dwar l-istorja tal-forka f’Malta
bena madwar 160 għanja tal-fatt li ilu jaħdem fuqhom
dawn l-aħħar 12-il sena.
Għannej magħruf ħafna dwar dan it-tip ta' għana huwa
Żeppi Spagnol magħruf bħala "II-Kelba".
 L-għana - tal-banju
Hemm dak li jissejjaħ għana tal-banju li kien isir
bejn in-nisa li kienu jagħtu botti minn bitħa għal
oħra u jirrispondu ‘l xulxin waqt il-ħasil tal-ħwejjeġ
fil-btieħi u fuq il-bjut tagħhom.
Flimkien ma’ dan hemm ukoll dak li jissejjaħ għana
tan-naxra li hu l-istess tip, iżda jsir waqt li
n-nisa jitilgħu jonxru fuq il-bejt u jibqgħu
għaddejjin bl-għana tagħhom.
Il-makkjetta
Il-makkjetta hi tip ta' għanja umoristika fejn
l-għannej juża l-għana biex jgħid iċ-ċajt.
Il-persuna li ħoloq din it-tip ta' għanja hu Fredu
Spited, imlaqqam L-Għawdxi. Fuq dan it-tip ta' għana
kompla jaħdem il-Bamboċċu.
Ma' dawn il-makkjetti qed jintużaw ukoll strumenti
moderni li minn naħa qed jaqilgħu ‘l barra
l-kitarra. Skond Iz-Żubina dan it-tip ta' daqq qed
imur kontra t-tradizzjoni.
Iżda min-naħa l-oħra dawn il-tip ta' strumenti qed
jintużaw biex tinħoloq varjeta fl-għana.
L-għana la Bormliża
Dan it-tip ta' għana mhux suppost li tifhmu waqt li
jkun qed jitkanta.
Dan it-tip ta' għana hu għanja li l-melodija tagħha
hi mkaxkra ħafna u min ikantaha irid ikollu kapaċità
u kontroll tajjeb ħafna fuq in-nifs.
L-għana Bormliża hi fost l-eqdem tipi ta' għana li
jeżistu u jkollok ftit kliem li jitqabblu mal-kadenza
tal-kitarra.
L-għana bil-kelma
Din it-tip ta' għana hi għana riċenti fejn
tintgħażal kelma jew frażi u fuqha tinbena għanja.
Dan it-tip la' għana ddaħħal biex ikun hemm aktar
varjetà u biex jintuża waqt kompetizzjonijiet bejn
l-għannejja.
Mangion qalilna li l-kompetizzjoni bejn l-għannejja
ma ġġibx 'il quddiem l-għana u fejn kien hemm
kompetizzjoni kellha tieqaf u ssir fuq bażi ta'
parteċipazzjoni.
L-għana tal-ħbieb bla botta
Dan it-tip ta' għana hu għanja li turi li minkejja
li l-għannejja bejniethom joqgħodu jikkritikaw lil
xulxin, jaċċettaw il-kritika ta’ xulxin u huma
ħbieb.
L-għana tal-botta u r-risposta
Dan l-għana isir fejn persuna tirrispondi lil oħra
fuq l-istess suġġett li l-għannej l-ieħor ikun
għanna fuqu.
Dan it-tip ta' għana għandu minn dak tat-tip Spirtu
Pront.
Daqq permezz tal-għodda tal-kċina
Flimkien mal-għana se jkun hemm ukoll fuq il-Fosos
tal-Floriana sezzjoni ta' daqq permezz ta' mgħaref
li bihom persuna partikolari jirnexxielha toħloq
ħsejjes melodjużi li jfakkru f’daqq li kien isir
fl-antik u għalhekk għal darb' oħra tkun qed tingħata
importanza lill-folklor Malti.
F'dan it-każ id-aqq bl-imgħaref qed ikun
akkumpanjati mill-kitarri.
Il-Prim u l-Pastardin
 Flimkien
ma' Charles Mangion tkellimna wkoll dwar il-Prim u
l-Pastardin li huma żewġ tipi ta' kitarri li
jintużaw bħala l-prim.
Il-Prim hi dik il-kitarra li tmexxi l-mużika
mal-għana u l-akkumpanjament u f’ċerti każi tkun ta’
forma differenti, per eżempju b'qarn ħiereġ min-naħa
ta’ fuq tal-kitarra.
Dan it-tip ta' disinn ivvintah Indri Brincat magħruf
bħala Il-Pupa.
Barra minn hekk bħalissa qed tintuża wkoll kitarra
oħra magħrufa bħala l-Pastardin li wkoll tintuża
bħala Prim u għandha tip ta' melodija differenti li
tinstema' aħjar bħala kitarra tal-Prim. |
