Ġbir ta' mużika tradizzjonali Maltija
għal-Librerija Nazzjonali Awstraljana

kitba ta' Manuel Casha
"The Maltese Herald" gazzetta nazzjonali tal-Maltin fl-Awstralja.

Bejn il-31/10/1997 u it-8/11/1997 kellna f'Melbourne lil Kevin Bradley u lil Dr. Edgar Waters mill-Librerija Nazzjonali Awstraljana ta' Canberra, li taħt l-awspiċi ta' Dr. Barry York irrekordjaw numru ta' serati ta' l-għana biex jinżammu għall-futur.
 
Il-proġett huwa parti mill-"Maltese-Australian Folklife and Soċial History" taħt il-koordinazzjoni ta` Dr. York li huwa Research Fellow fil-Fakulta ta` l-Arti, Victoria University of Technology, St Albans campus.
 
Nhar il-31/10/1997 it-tim tela fis-sala ta` Errington, f'St. Albans, fejn jiltaqgħu il-Klabb Għannejja Maltin u jippreżentaw l-għana kull nhar ta` ġimgħa. Il-Klabb ipprepara programm sabiħ fejn l-għannejja u l-kitarristi urew il-ħila tagħhom u fl-istess ħin taw eżempju sabiħ ta' l-għana Malti għal dawn in-nies - Awstraljani - li kienu qed jirrekordjawhom. Smajna l-għana "spirtu pront" u anki għall-ewwel darba rajna żewġ irġiel u żewġ nisa jgħannu flimkien. Is-suġġetti li żviluppaw mat-triq kienu relevanti għal dan il-proġett. Wieħed minnhom kien jittratta fuq jekk l-għana Malti huwiex ser jibqa` sejjer fis-seklu wieħed u għoxrin.

Bħassoltu l-attendenza kienet eċċellenti u l-udjenza żiedet fl-ispirtu u l-ambjent li jġiegħel l-għannej igħanni bil-qalb. Kienet lejla tassew Maltija komplita bl-ikel Malti u atmosfera tal-każin kif konna nafuħ f'Malta.

It-tim tal-Librerija daqu it-timpana, ħobż biż-żejt u gawdu l-ospitalita li magħrufin għaliha aħna l-Maltin.

Kevin Bradley, li t-titolu tiegħu huwa "Head of Sound Preservation and Technical Services Unit", stqarr kemm sab il-ħoss ta' l-għana u l-prejjem uniku partikolarment il-ħoss tal-kitarri Maltin, li il-biċċa l-kbira jiġu maħduma minn nies Maltin biex jindaqqu għall-akkumpanjament ta' l-għana. Infatti tant kien impressjonat li anki mar iżur lill-ħaddiema tal-kitarri Salvu Farrugia u Pinu Baldacchino u intervistahom fit-tul.

Dr. Edgar Waters ma kellux x’jaqsam man-naħa tar-rekording imma billi huwa espert fuq is-suġġett tal-folklor, deher interessat tassew u ma waqafx jieħu n-noti u jħażżeż fuq dak li kien qed jara.

Fl-1/11/1997, it-tim reġa' iltaqa` f`Victoria University f'St Albans fejn grupp ta` għannejja u kitarristi miġbur minn Fredu Cachia, irrekordja għażl’oħra ta` għana b’temi differenti bħal għana tal-fatt, tal-banju, makjetti eċċ. Għal darb’oħra inġabar xogħol siewi.

Fit-3/11/1997, Kevin u Edgar telgħu fl-Eastern Suburbs ta` Melbourne fejn ġabru daqq ta` kitarri u mandolini. Il-mandolinist Laurie Armato u sħabu daqqu eżempji sbieħ ta` melodiji Maltin bħal "Onġi Onġella" li kienet għanja li kienu jkantaw it-tfal fl-imgħoddi waqt li kienu jilagħbu, il-"Fa Tan-Nofs Ton", "Ir-Re Minore", "Lanċa ġejja w’oħra sejra", u xi kanzunetti famużi Maltin bħal "L-Aħħar Bidwi f’Wied Il-Għasel", "Lil Malta Art Twelidi" u "Marija l-Maltija" li għandhom jagħtu ħjiel tajjeb tal-mużika popolari Maltija wkoll.

Nhar l-Erbgħa il-5/11/1997 telgħu fi Braybrook fejn ġabru għażla ta` marċi imdaqqa mill-Maltese Own Philharmonic Band li din is-sena għalqet għoxrin sena mill-bidu tagħha.

Il-Fundatur, Joe Muscat, li kien ifforma din il-banda fl-1997 ġie intervistat u kemm leħnu, u l-istorja ta' din il-banda, flimkien mal-ħoss brijjuż tal-banda, jibqgħu miżmuma għal dejjem fil-Librerija Nazzjonali.

Nhar il-Ħamis is-6/11/1997 Kevin Bradley tela` fil-Maltese Cultural Centre ta` Albion, li huwa ċentru għall-Maltin immexxi mill-Maltese Cultural Association of Victoria. L-għannejja ta` dan iċ-ċentru, li jiltaqgħu kull nhar ta` Ħamis u jgħannu f'atmosfera Maltija, komplew juru kif isir l-għana fost il-Maltin. Barra eżempji ta' għana spirtu pront kien hemm ukoll ftit "għana fil-għoli" li kompliet tiġbed l-attenzjoni ta' Kevin Bradley li kien qed jirrikordja.

Għal darb'oħra erġajna smajna n-nisa jgħannu li hija ħaġa sabiħa, li wara tant żmien neqsin mix-xena ta' l-għana, l-vuċijiet femminili qed jerġgħu jsibu posthom f'dan il-qasam.

Għal darb'oħra l-atmosfera kienet tassew Maltija komplita bl-ikel u xorb Malti.

Matul il-ġimgħa saru wkoll intervisti mal-mużiċist Vince Pulo, il-kitarrist Fredu Cachia, Salvu Farrugia u Pinu Baldacchino daqqaqa u ħaddiema tal-kitarri Maltin. Dawn ġew mistoqsija fuq is-sengħa tagħhom fil-ħidma tal-kitarri Maltin.

Il-programm għalaq is-Sibt it-8/11/1997 b'intervista ma' Manuel Casha.

Dr. Barry York ġabar l-ewwel eżempji ta' l-għana fl-1995 meta ħa l-istess tim biex jirrekordjaw l-għannejja ta` Sydney f'La Vallette Centre ġo Blacktown. Kmieni din is-sena ġabar fatt kantat minn Georgina Kamenzuli, li jgħid l-istorja tagħha u tal-familja meta il-vapur Skaubryn, li kienu ġejjin l-Awstralja fuqu, ħa n-nar u għereq fl-Ocejan Indjan fil-vjaġġ tiegħu lejn l-Awstralja bl-emigranti Maltin fl-1958.

F'Melbourne inġabar xogħol estensiv li nisperaw li flimkien ma' dak ta' Sydney għandu jagħti ideja tajba tal-mużika tagħna.

Skond ir-reazzjoni ta' dawn in-nies minn Canberra, li l-missjoni tagħhom kienet li jiġbru eżempji tal-mużika folkloristika Maltija, biex jippreżervawha perpetwalment fil-Librerija Nazzjonali, jidher li baqgħu mpressjonati, b'dak li għandna x'noffru aħna l-Maltin, minkejja iċ-ċokon tal-gżejjer ta' art twelidna.