General Section

Il-kunċett taċ-ċittadinanza doppja dan l-aħħar donnu qiegħed jikkonfondi lil xi Maltin li żammew Malta bħala r-residenza tagħhom.
 
Hemm min qiegħed iqajjem dubju jew anke wkoll ibeżża’. Hemm min qiegħed jippriedka li ċ-ċittadinanza li l-Gvern ta’ Malta, wara ħafna snin ta’ stennija għoġbu jestendi lit-tfal ta’ l-emigranti u iktar riċentement lil dawk ukoll li jġibu provi li jkunu dixxendenti fil-linja diretta ma’ persuni mwielda Malta minn ġenituri li kienu wkoll imwielda Malta, se toħloq xi diffikultajiet.
 
Fis-sittinijiet u s-sebgħinijiet, il-politiċi Maltin kienu wkoll beżgħana li jekk jagħtu ċ-ċittadinanza doppja lill-emigranti kienu se jinfetħu l-bibien u eluf ta’ emigranti jew uliedhom kienu ġejjin joqgħodu lura Malta. Statistika turina li dan ma kienx minnu.

25 sena mingħajr riforma
 
Iċ-ċittadinanza Maltija ġiet stabbilita meta Malta saret Indipendenti fil-21 ta’ Settembru 1964 iżda ma kien hemm ebda provizzjoni dwar ċittadinanza doppja. Wara l-Indipendenza, persuni mwielda Malta saru ċittadini mit-twelid iżda dwar dan kien hemm xi tibdil fil-31 ta’ Lulju 1989. Il-Maltese Citizenship Act Cap 188, daħal fis-seħħ fis-sena 1965 iżda għal madwar 25 sena shah wara l-Indipendenza ftit jew xejn sar tibdil għalkemm kienet diġà bidet il-kruċjati għat-tibdil minn naħa ta’ l-emigranti fl-Awstralja.
 
Il-liġi taċ-ċittadinanza Maltija kellha ton paternalistiku. Iċ-ċittadinanza kienet tintiret mill-missier. Ċittadinanza doppja kienet miftuħa għal dawk biss sa l-eta ta’19-il sena. Kien hemm bżonn li jiċħdu ċittadinanzi oħra li seta’ jkollhom biex iżommu l-Maltija.
 
Il-bidliet radikali fil-liġi taċ-ċittadinanza mill-kunċett prinċiparju taċ-ċittadinanza bdew fl-1989 u mbagħad komplew fis-sena 2000 u iktar riċentement bil-leġislazzjoni li daħlet fl-ewwel ta’ Awissu 2007.
 
X’ġara fl-1989?
 
Qabel din id-data, dawk li kellhom ċittadinanza Maltija kienu jitilfuha hekk kif japplikaw għall-ċittadinanza barranija. Fl-Awstralja, hekk kif kont tapplika għaċ-ċittadinanza Awstraljan kienu joħdulek il-passaport Malti. Il-Gvern Malti ħareġ bil-famuża klawsola li jikkonsidra lil dawk li saru Awstraljani eċċ bħallikieku qatt ma tilfuha.
 
Fl-emendi ta’ Awissu 1989 kien hemm żviluppi oħra. In-nisa mwielda Malta setgħu mill-ewwel ta’ Awissu 1989 jittrażmettu  lill-uliedhom  iċ-ċittadinanza.  Ir-raġel  ta’  ċittadina  Maltija  jkollu  wkoll id-dritt li japplika għaċ-

Malta minn ġenituri Maltin. Din bla dubju kienet l-iktar emenda avvanzata u fetħet beraħ il-kunċett taċ-ċittadinanza. Fuq kollox resqet viċin dak li għal snin kbar kienu ilhom jitolbu l-emigranti Maltin imxerrda mad-dinja iżda l-iktar dawk fl-Awstralja.
 
Fl-2000 kien hemm emenda oħra I mportanti. Niftakar sewwa li konna għamilna pressjoni qawwija waqt il-Konferenza u tlabna biex tiġi mħabbra kif fil-fatt sar. Għalhekk issa ċittadinanza ġiet mgħotija wkoll lil dawk it-tfal minn ommijiet Maltin li kienu twieldu bejn il-perjodu tal-21 ta’ Settembru 1964 u 31 ta’ Lulju 1989.
 
Iktar tard il-Gvern ħass il-ħtieġa li jemenda l-liġi minħabba għadd ta’ żwiġijiet ta’ konvenjenza u raġel jew mara ta’ ċittadin Malti seta biss japplika għaċ-ċittadinanza wara ħames snin u jekk il-koppja tkun għadha flimkien.
 
L-aħħar emendi
 
Naraw minn dan kollu, kemm l-affarijiet imxew b’ritmu xejn mgħaġġel iżda deher ċar li l-Gvern Malti kien qiegħed jgħati attenzjoni għal mod kif is-sitwazzjoni kienet qed tinbidel, il-mod storiku ta’ kemm il-Maltin li emigraw baqgħu b’rabta żonqrija ma’ Malta u kemm kienet ta’ vantaġġ f’ħafna sferi li l-poplu Malti jgħix fejn jgħix fid-dinja jżomm rabta ma’ pajjiż missirijiet.
 
L-aħħar emendi jneħħu kważi kull ambigwità li kien hemm. Bir-reformi li semmejna, issa l-emigranti u t-tfal tagħhom, qed igawdu ċ-ċittadinanza Maltija waqt li setgħu iżommu dik ta’ l-Awstralja. L-emendi ta’ l-ewwel ta’ Awissu 2007 jagħtu l-opportunità permess ta’ proċedura sempliċi, lil dawk kollha dixxendenti fil-linja diretta ta’ dixxendenti mwielda Malta minn ġenituri bl-istess mod imwielda, anke jekk ikunu jgħixu barra minn Malta.
 
L-akkwist taċ-ċittadinanza Maltija fil-konformi ta’ din il-liġi tispiċċa jekk il-persuna li tipprovdi din il-linja ma tkunx akkwistat ċittadinanza Maltija. L-emenda ukoll tikkonsidra l-każijiet ta’ dawk li jmutu fl-ewwel tlett snin ta’ din il-liġi.
 
L-aħħar emendi jagħtu wkoll id-dritt lil dawk imwielda minn ommijiet Maltin qabel il-21 ta’ Settembru 1964 li jkunu jistgħu jirreġistraw għaċ-ċittadinanza Maltija. Dan kollu juri kemm kienet bżonnjuża l-kruċjata biex il-liġijiet taċ-ċittadinanza jiġu aggoranti skond il-bżonnijiet li jġibu magħhom iż-żmenijiet.
 
Lil dawk kollha, huma fejn huma fid-dinja li b’xi mod jew ieħor irsistew biex isiru dawn ir-riformi nsellmilhom u nirringrazzhom. Kienet kruċjata twila u f’ħafna drabi tqila u ta’ frustrazzjoni iżda l-aħħar riżultat juri li kienet kruċjata ġusta.
 

Dawn ir-ritratti huma ta' Maltin li marru jaħdmu fil-belt ta' Canberra kmieni fis-snin ħamsin bis-sengħa ta' mastrudaxxa,
meta Canberra kienet għadha qed tinbena.